Ding 22: Bibliotheek 2.0? Die Hard 4.0!

We naderen het einde van deze reis door de Wondere Wereld van
Web 2.0, tijd om de balans op te maken.
Wat er over Bibliotheek 2.0 gezegd wordt klinkt niet erg overtuigend. Inspelen op behoeftes van gebruikers (klantgericht) en de klant invloed geven op de dienstverlening zijn geen nieuwe concepten. De enige toevoeging is het middel (digitaal). De toepassingen van Web 2.0 heb ik, onderdeel voor onderdeel, betiteld als aardig voor particulieren, maar in de meeste gevallen niet geschikt voor bibliotheken.
De website Bibliotheek 2.0 toont de inhoudsloosheid van het hele concept al goed aan: een naam, een foto, foto's van "vriendjes" en verder wat korte, losse flodders. Geen uitgebreide stukken, geen echte inhoudelijke discussie. Wim Keizer van ProBiblio schreef hierover: vroeger had je kwaliteit (goede tijdschriftartikelen en rapporten) en zelf ook tijd om te lezen. Tegenwoordig heb je geen tijd meer en heeft de informatie geen kwaliteit meer. Iedereen rammelt op websites en blogs maar wat uit de pc ipv. eens goed te gaan zitten voor een inhoudelijk stuk. Ik heb in het verre verleden nogal eens met hem van mening verschild, maar dit oordeel kan ik volledig onderschrijven. Kennisname van al deze desinformatie is pure tijdverspilling.

Aan het privacy-aspect wordt meestal volledig voorbijgegaan. Maar als je al je foto's, filmpjes, muziek, persoonlijke gegevens en zelfs Word-documenten op internet zet kan dat hele negatieve gevolgen hebben. Onlangs deed zich het geval voor van de vrouw die in Enschede een kind te vondeling had gelegd. Ze bleek op Hyves te staan en kreeg het halve land over zich heen. Ook kunnen bedrijven op grond van al deze persoonlijke informatie consumentenprofielen gaan maken. Websites beweren de gegevens niet door te spelen, maar wie controleert dat? Veel mensen maken hun gegevens ook ter inzage voor iedereen zodat er geen enkele rem meer is op het misbruik ervan.

Een aspect waar ook nooit over gepraat wordt is de toenemende afhankelijkheid van technologie die we creëren door steeds meer van onze dienstverlening digitaal te maken. Als alles goed blijft werken kan dat, maar zo gauw er problemen zijn valt alles weg. In de oude situatie van handsystemen kon rustig de stroom uitvallen: de bibliotheek functioneerde (desnoods met kaarsen of olielampjes) gewoon door. Toen uitlening en catalogus geautomatiseerd waren, maar de kantoren nog niet kon personeel doorgaan met zijn werk bij een systeem- of stroomstoring. Maar nu alles om ICT draait valt een hele organisatie stil als het systeem niet meer werkt.
In de actiefilm Die Hard 4.0 krijg je te zien wat er gebeurt als terroristen de complete electronische infrastructuur van een land overnemen. Defensiesystemen, TV-kanalen, vervoer: niets werkt meer. En in werkelijkheid zal er geen Bruce Willis zijn die schietend en knokkend even de orde zal herstellen.

Het bibliotheekwerk verkeert in een doodsstrijd (Die Hard), soms komt het kopje even boven water en begint iedereen te roepen dat het goed gaat, maar dan gaat het kopje weer onder en hoor je niets meer en wordt er even weggekeken. De internetontwikkelingen van de afgelopen tien jaar hebben voor bibliotheken meer bedreigingen opgeleverd dan kansen. Dat erkennen is denk ik belangrijker dan achter elk nieuw technisch snufje aanlopen.